EPR là gì? Tìm hiểu cơ chế tại Việt Nam năm 2026

Sự gia tăng chất thải từ hoạt động sản xuất và tiêu dùng đang tạo áp lực lớn lên môi trường, đặt ra yêu cầu phân định rõ trách nhiệm của doanh nghiệp trong quản lý sản phẩm sau tiêu dùng. Trước thực trạng đó, cơ chế EPR (trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất) được triển khai nhằm thúc đẩy thu gom, tái chế và xử lý chất thải. Vậy EPR là gì, doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu cần thực hiện những trách nhiệm nào và mức đóng góp tài chính được xác định ra sao? Cùng tìm hiểu các quy định quan trọng về EPR tại Việt Nam trong bài viết dưới đây.

1. EPR là gì?

EPR (Extended Producer Responsibility) là cơ chếvề trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất, nhập khẩu. Theo đó, doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm đối với sản phẩm và bao bì trong suốt vòng đời, từ thiết kế, lựa chọn nguyên vật liệu, sản xuất, tiêu dùng đến thu gom, tái chế và xử lý sau khi thải bỏ. 

► Tiến trình hình thành và phát triển cơ chế EPR tại Việt Nam

• Năm 2005: Luật Bảo vệ môi trường lần đầu đề cập đến trách nhiệm thu hồi một số sản phẩm sau tiêu dùng.
• Năm 2015: Quyết định 16/2015/QĐ-TTg quy định thu hồi, xử lý 5 nhóm sản phẩm thải bỏ: ắc quy và pin; thiết bị điện, điện tử; dầu nhớt; săm, lốp và phương tiện giao thông.
• Năm 2020: Luật Bảo vệ môi trường 2020 chính thức thiết lập cơ chế EPR tại Điều 54 và Điều 55, quy định trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì và đóng góp tài chính hỗ trợ xử lý chất thải.
• Năm 2022: Nghị định 08/2022/NĐ-CP và Thông tư 02/2022/TT-BTNMT cụ thể hóa các quy định về đối tượng, phương thức và lộ trình thực hiện EPR.
• Năm 2025: Nghị định 05/2025/NĐ-CP và Thông tư 07/2025/TT-BTNMT tiếp tục hoàn thiện cơ chế, làm rõ đối tượng thực hiện, phương thức tái chế và định mức chi phí tái chế.
• Năm 2026: Nghị định 110/2026/NĐ-CP được ban hành ngày 01/04/2026, tiếp tục hoàn thiện quy định về trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì và xử lý chất thải của nhà sản xuất, nhập khẩu.

Nhà sản xuất và nhà nhập khẩu không chỉ chịu trách nhiệm đối với sản phẩm trong quá trình sản xuất, kinh doanh mà còn phải thực hiện nghĩa vụ tái chế hoặc đóng góp tài chính để hỗ trợ xử lý chất thải phát sinh từ sản phẩm, bao bì 

Xem thêm: ESG là gì? | Tìm hiểu 3 trụ cột chính

2. Bản chất của cơ chế EPR - Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất

Bản chất của EPR là chuyển một phần trách nhiệm và chi phí quản lý chất thải từ xã hội sang các chủ thể đưa sản phẩm, bao bì ra thị trường. Cơ chế này dựa trên nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp chủ động kiểm soát tác động môi trường ngay từ khâu thiết kế, sản xuất đến giai đoạn sau tiêu dùng.

• Mở rộng trách nhiệm của doanh nghiệp sau khi sản phẩm được tiêu thụ: Trách nhiệm của nhà sản xuất, nhập khẩu không kết thúc khi hàng hóa được bán ra thị trường. Doanh nghiệp còn phải thực hiện nghĩa vụ đối với sản phẩm, bao bì sau khi người tiêu dùng sử dụng, thông qua hoạt động tái chế, hỗ trợ xử lý chất thải.
• Gắn chi phí xử lý chất thải với chủ thể đưa sản phẩm ra thị trường: Thay vì để toàn bộ chi phí thu gom, tái chế và xử lý chất thải do ngân sách nhà nước hoặc cộng đồng gánh chịu, EPR yêu cầu doanh nghiệp có trách nhiệm tài chính tương ứng với sản phẩm, bao bì thuộc phạm vi điều chỉnh.
• Thúc đẩy thiết kế sản phẩm thân thiện với môi trường: Khi trách nhiệm tái chế và xử lý chất thải được tính đến trong hoạt động kinh doanh, doanh nghiệp có thêm động lực sử dụng vật liệu dễ tái chế, giảm bao bì không cần thiết, hạn chế vật liệu khó xử lý và cải tiến quy trình sản xuất theo hướng tiết kiệm tài nguyên.
• Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn: EPR tạo điều kiện đưa vật liệu sau tiêu dùng trở lại chuỗi sản xuất thông qua hoạt động thu gom, phân loại và tái chế. Qua đó, giảm lượng chất thải phải xử lý, hạn chế khai thác tài nguyên nguyên sinh và nâng cao hiệu quả sử dụng nguyên liệu.

Lưu ý: EPR không phải là một loại thuế hoặc phí môi trường thông thường. Đây là cơ chế thực hiện trách nhiệm theo quy định pháp luật, trong đó doanh nghiệp có nghĩa vụ tái chế hoặc đóng góp tài chính tùy theo nhóm sản phẩm, bao bì và hình thức thực hiện được phép lựa chọn.

EPR là công cụ chính sách môi trường nhằm thúc đẩy chuyển đổi từ mô hình quản lý chất thải truyền thống sang kinh tế tuần hoàn, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường

Xem thêm: CSR - Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp | 4 Nội dung chính

3. Trách nhiệm của doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu tại Việt Nam

3.1 Trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì của tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu

► Đối tượng áp dụng: Các tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu sản phẩm, bao bì có giá trị tái chế phải thực hiện tái chế theo tỷ lệ và quy cách bắt buộc (trừ sản phẩm, bao bì xuất khẩu, tạm nhập, tái xuất hoặc sản xuất, nhập khẩu cho mục đích nghiên cứu, học tập, thử nghiệm) - Phụ lục I Nghị định 110/2026/NĐ-CP.

► Hình thức thực hiện: Doanh nghiệp được lựa chọn một trong hai hình thức thực hiện trách nhiệm tái chế

* Hình thức 1: Tổ chức tái chế sản phẩm, bao bì: 

Doanh nghiệp có thể lựa chọn một hoặc kết hợp các phương thức sau:

• Tự tổ chức thu hồi và tái chế sản phẩm, bao bì thải bỏ thông qua cơ sở tái chế do mình đầu tư.
• Ký hợp đồng với đơn vị tái chế có giấy phép môi trường phù hợp.
• Ủy quyền cho đơn vị tổ chức trách nhiệm tái chế (PRO) thực hiện nghĩa vụ.
• Kết hợp các phương thức trên để đáp ứng tỷ lệ tái chế bắt buộc.

* Hình thức 2: Đóng góp tài chính hỗ trợ tái chế

• Doanh nghiệp đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam, nguồn kinh phí này được sử dụng để hỗ trợ các đơn vị tái chế.
• Doanh nghiệp lựa chọn hình thức đóng góp tài chính không phải đăng ký kế hoạch và báo cáo kết quả tái chế như trường hợp trực tiếp tổ chức tái chế.

► Kê khai & Quản lý: Phải đăng ký kế hoạch tái chế và báo cáo kết quả tái chế hằng năm gửi về Bộ Tài nguyên và Môi trường. Các nguồn đóng góp tài chính phải đảm bảo minh bạch, đúng khối lượng và sử dụng đúng mục đích hỗ trợ tái chế.

3.2 Trách nhiệm thu gom, xử lý chất thải của tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu

► Đối tượng áp dụng: Tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu sản phẩm, bao bì chứa chất độc hại, khó có khả năng tái chế hoặc gây khó khăn cho thu gom, xử lý - Phụ lục II Nghị định 110/2026/NĐ-CP.

► Hình thức tài chính: Phải đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam; mức đóng được xác định dựa trên khối lượng hoặc đơn vị sản phẩm, bao bì phát sinh.

► Mục đích sử dụng nguồn quỹ hỗ trợ:

• Thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt phát sinh từ hộ gia đình, cá nhân.
• Nghiên cứu, phát triển công nghệ, kỹ thuật, sáng kiến xử lý chất thải rắn sinh hoạt.
• Thu gom, vận chuyển, xử lý bao bì chứa thuốc bảo vệ thực vật.
• Đảm bảo tiếp nhận, sử dụng đóng góp tài chính công khai, minh bạch theo quy định pháp luật.

Mức đóng góp được xác định theo khối lượng hoặc đơn vị sản phẩm, bao bì và quy định cụ thể tại Phụ lục II của Nghị định 110/2026/NĐ-CP.

3.3. Trách nhiệm kê khai, đăng ký và báo cáo

Ngoài trách nhiệm tái chế và xử lý chất thải, doanh nghiệp cần đảm bảo thực hiện các yêu cầu về kê khai, đăng ký và báo cáo theo quy định:

• Đối với doanh nghiệp tổ chức tái chế: Đăng ký kế hoạch tái chế và báo cáo kết quả tái chế hằng năm trên Hệ thống thông tin EPR quốc gia.
• Đối với doanh nghiệp lựa chọn đóng góp tài chính: Kê khai số tiền phải đóng góp hằng năm trên Hệ thống thông tin EPR quốc gia và nộp tiền vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam.
• Đối với hoạt động tái chế: Lưu trữ hồ sơ, chứng từ thu gom, chuyển giao, tiếp nhận và tái chế sản phẩm, bao bì để chứng minh khối lượng thực hiện nghĩa vụ.

Doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của thông tin kê khai, báo cáo và các hồ sơ liên quan trên Hệ thống EPR Quốc gia

Xem thêm: Chứng nhận ISO 14001 | Hệ thống quản lý môi trường

4. Những trường hợp được miễn thực hiện trách nhiệm tái chế

Không phải tất cả doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu sản phẩm, bao bì tại Việt Nam đều thuộc diện phải thực hiện EPR. Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 và Khoản 3 Điều 4 Nghị định 110/2026/NĐ-CP quy định một số đối tượng không phải thực hiện trách nhiệm tái chế gồm:

• Nhà sản xuất, nhập khẩu các sản phẩm, bao bì để xuất khẩu, tạm nhập, tái xuất hoặc sản xuất, nhập khẩu cho mục đích nghiên cứu, học tập, thử nghiệm theo quy định tại khoản 1 Điều 54 Luật Bảo vệ môi trường;
• Nhà sản xuất, nhập khẩu có tổng doanh thu từ các sản phẩm quy định tại khoản 2 Điều 4 Nghị định 110/2026/NĐ-CP dưới 30 tỷ đồng/năm;
• Nhà sản xuất đã đưa ra thị trường bao bì nhưng bao bì đó được chính nhà sản xuất đó thu hồi, đóng gói để tiếp tục đưa ra thị trường với tỷ lệ thu hồi, đóng gói bằng hoặc cao hơn tỷ lệ tái chế bắt buộc theo quy định tại Phụ lục số I ban hành kèm theo Nghị định này.
• Nhà sản xuất, nhập khẩu phương tiện giao thông đường bộ có trách nhiệm tái chế đối với phương tiện giao thông đường bộ do mình sản xuất, nhập khẩu được đưa ra thị trường từ ngày 01 tháng 01 năm 2027.

Doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu các sản phẩm, bao bì để xuất khẩu, tạm nhập, tái xuất được miễn thực hiện trách nhiệm tái chế

Xem thêm: Xuất khẩu tại chỗ là gì? | Hồ sơ từ A-Z

4. Lộ trình áp dụng cơ chế EPR tại Việt Nam

Cơ chế EPR được luật hóa tại Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 và triển khai theo lộ trình đối với từng nhóm sản phẩm, bao bì. Các quy định hướng dẫn được hoàn thiện qua Nghị định 08/2022/NĐ-CP, Nghị định 05/2025/NĐ-CP và hiện nay là Nghị định 110/2026/NĐ-CP.

► Lộ trình triển khai

Bảng 1. Lộ trình triển khai và áp dụng EPR tại Việt Nam

► Thời hạn thực hiện nghĩa vụ hằng năm

Theo Nghị định 110/2026/NĐ-CP, các doanh nghiệp thuộc diện áp dụng cần nắm vững các mốc thời gian:

• Trước ngày 01/04: Doanh nghiệp thực hiện đăng ký kế hoạch và báo cáo kết quả tái chế của năm liền trước; trường hợp lựa chọn đóng góp tài chính thì kê khai số tiền phải nộp của năm liền trước.
• Trước ngày 20/04: Doanh nghiệp hoàn thành việc nộp tiền đóng góp tài chính hỗ trợ tái chế hoặc hỗ trợ xử lý chất thải vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam.

Doanh nghiệp cần chủ động theo dõi khối lượng sản phẩm, bao bì đưa ra thị trường trong từng năm để xác định nghĩa vụ, chuẩn bị hồ sơ và thực hiện đúng thời hạn

Xem thêm: PEFC-CoC | Chứng nhận chuỗi hành trình sản phẩm

5. Xác định mức đóng góp tài chính theo cơ chế EPR

Mức đóng góp tài chính là nội dung doanh nghiệp cần quan tâm khi thực hiện nghĩa vụ EPR. Theo Nghị định 110/2026/NĐ-CP, mức đóng được xác định tùy thuộc vào nhóm sản phẩm, bao bì và loại trách nhiệm mà doanh nghiệp phải thực hiện. Đồng thời, doanh nghiệp cần phân biệt đóng góp để hỗ trợ hoạt động tái chế theo Điều 8 và đóng góp để hỗ trợ hoạt động xử lý chất thải theo Điều 9 của Nghị định 110/2026/NĐ-CP.

5.1. Mức đóng góp tài chính hỗ trợ tái chế sản phẩm, bao bì

Đối với doanh nghiệp lựa chọn hình thức đóng góp tài chính thay cho việc trực tiếp tổ chức tái chế, số tiền phải nộp được xác định theo công thức:

F = R× V× Fs

Trong đó:

• F: Tổng số tiền doanh nghiệp phải đóng góp theo từng sản phẩm, bao bì (đồng).
• R: Tỷ lệ tái chế bắt buộc của từng nhóm sản phẩm, bao bì (%) -  quy định tại Phụ lục I Nghị định 110/2026/NĐ-CP
• V: Khối lượng sản phẩm, bao bì được sản xuất, nhập khẩu và đưa ra thị trường trong năm thực hiện trách nhiệm (kg).
• Fs: Mức đóng góp tài chính trên một đơn vị khối lượng sản phẩm, bao bì (đồng/kg) - do Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành đối với từng nhóm sản phẩm, bao bì.

Bảng 1. Tỷ lệ tái chế bắt buộc theo sản phẩm, bao bì

5.2. Mức đóng góp tài chính hỗ trợ hoạt động xử lý chất thải

Đối với nhóm sản phẩm, bao bì thuộc Phụ lục II Nghị định 110/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp có trách nhiệm đóng góp tài chính để hỗ trợ hoạt động thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải.

Mức đóng góp cụ thể được quy định theo từng loại sản phẩm, bao bì tại Phụ lục II. Cách xác định có thể dựa trên khối lượng, đơn vị sản phẩm hoặc doanh thu thuần tùy theo từng nhóm.

Bảng 2. Mức đóng góp tài chính để hỗ trợ hoạt động xử lý chất thải

Bên cạnh đó, theo khoản 5 Điều 9 Nghị định 110/2026/NĐ-CP, mức đóng góp tài chính hỗ trợ xử lý chất thải được điều chỉnh theo chu kỳ 5 năm một lần. Mỗi lần điều chỉnh không vượt quá 15% mức đóng góp của chu kỳ liền trước; lần thay đổi đầu tiên bắt đầu vào năm 2031.

5.3. Một số lưu ý khi xác định mức đóng góp EPR

Để xác định đúng nghĩa vụ tài chính, doanh nghiệp cần lưu ý:

• Xác định chính xác sản phẩm, bao bì thuộc Phụ lục I hay Phụ lục II Nghị định 110/2026/NĐ-CP.

• Thống kê khối lượng, số lượng hoặc doanh thu của sản phẩm, bao bì thực tế đưa ra thị trường Việt Nam trong năm.

• Đối chiếu tỷ lệ tái chế bắt buộc, mức Fs hoặc mức đóng góp cụ thể tương ứng với từng nhóm sản phẩm.

• Kiểm tra điều kiện miễn trừ trước khi kê khai và thực hiện nghĩa vụ.

• Theo dõi thời hạn kê khai, nộp tiền và lưu trữ hồ sơ chứng minh số liệu đã kê khai.

Đặc biệt, doanh nghiệp cần tránh nhầm lẫn giữa khoản đóng góp tài chính hỗ trợ tái chế và khoản đóng góp tài chính hỗ trợ xử lý chất thải. Hai khoản này có đối tượng áp dụng, mục đích sử dụng và phương pháp xác định mức đóng khác nhau.

Cơ chế EPR là một trong những chính sách quan trọng nhằm thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, giảm thiểu ô nhiễm môi trường và nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp đối với sản phẩm sau tiêu dùng. Hy vọng bài viết trên có thể giúp các doanh nghiệp cập nhật kịp thời các thông tin về cơ chế EPR tại Việt Nam. Mọi yêu cầu về dịch vụ của Vinacontrol CE, Quý khách hàng vui lòng liên hệ Hotline miễn phí 1800.6083, email vnce@vnce.vn hoặc chat ngay với chuyên viên để được hỗ trợ tốt nhất!