Hướng dẫn chuyển đổi ISO 14001:2015 sang ISO 14001:2026

Phiên bản ISO 14001:2026 đã chính thức được công bố vào tháng 4/2026. Như vậy, các doanh nghiệp đang được chứng nhận ISO 14001:2015 sẽ có thời hạn khoảng 3 năm để chuyển đổi sang phiên bản mới.

1. Tại sao doanh nghiệp cần chuyển đổi sang ISO 14001:2026

ISO 14001:2026 là phiên bản mới của tiêu chuẩn quốc tế về hệ thống quản lý môi trường, quy định các yêu cầu để tổ chức xây dựng, triển khai, duy trì và cải tiến hệ thống quản lý các vấn đề môi trường trong hoạt động của mình.

Phiên bản ISO 14001:2015 hiện đã được ISO rút lại và thay thế bằng phiên bản ISO 14001:2026. Do đó, doanh nghiệp đang sử dụng ISO 14001:2015 cần chủ động cập nhật hệ thống theo phiên bản mới và trao đổi với tổ chức chứng nhận về kế hoạch chuyển đổi cụ thể.

Việc chuyển đổi nhằm hướng đến các mục tiêu chính:

• Duy trì sự phù hợp của hệ thống quản lý môi trường với phiên bản tiêu chuẩn hiện hành.
• Rà soát và cập nhật các nội dung của hệ thống theo những thay đổi của ISO 14001:2026.
• Tăng cường việc xem xét các yếu tố môi trường trong hoạt động và định hướng của doanh nghiệp.
• Cập nhật cách xác định, kiểm soát và đánh giá các vấn đề môi trường có liên quan.
• Chuẩn bị hệ thống và hồ sơ cần thiết cho cuộc đánh giá chuyển đổi.

ISO 14001:2026 không thay đổi toàn bộ nền tảng của ISO 14001:2015 mà được xây dựng dựa trên nền tảng hiện có, đồng thời cải thiện cách diễn đạt, hướng dẫn và khả năng áp dụng của tiêu chuẩn.

Phiên bản ISO 14001:2026 giúp doanh nghiệp thích ứng tốt hơn với các yêu cầu về biến đổi khí hậu và quản lý môi trường

✍ Xem thêm: Tài liệu ISO 14001:2026 bản song ngữ | Tải xuống miễn phí

2. Thời hạn chuyển đổi ISO 14001:2015 sang ISO 14001:2026

► Thời gian chuyển đổi đối với doanh nghiệp

Đối với doanh nghiệp đã được chứng nhận ISO 14001:2015, việc chuyển đổi sang ISO 14001:2026 được thực hiện trong thời hạn gắn với chu kỳ chứng nhận, thường khoảng 3 năm. Doanh nghiệp cần làm việc trực tiếp với tổ chức chứng nhận để xác định thời hạn và kế hoạch áp dụng phù hợp với chứng nhận hiện tại.

• Giấy chứng nhận cấp trước ngày ISO 14001:2026 ban hành: Giấy chứng nhận ISO 14001:2015 vẫn có hiệu lực đến khi hết thời hạn ghi trên giấy chứng nhận. Doanh nghiệp có thể lựa chọn chuyển đổi sang ISO 14001:2026 trong kỳ đánh giá giám sát, chứng nhận lại.
• Giấy chứng nhận cấp từ ngày 30/4/2029: Giấy chứng nhận sẽ được áp dụng phiên bản ISO 14001:2026.

► Khung thời gian chuyển đổi đối với tổ chức chứng nhận ISO 14001

Văn phòng Công nhận Chất lượng Quốc gia (CNCLQG) đã có thông báo về các mốc thời gian chuyển đổi sang tiêu chuẩn ISO 14001 phiên bản mới đối với các tổ chức chứng nhận, cụ thể như sau:

• 04/2026: ISO 14001:2026 được ISO chính thức ban hành, thay thế ISO 14001:2015.
• 15/10/2026: Văn phòng CNCLQG bắt đầu tiếp nhận đánh giá, công nhận cho các tổ chức chứng nhận hệ thống quản lý môi trường theo ISO 14001:2026.
• Trước 31/01/2027: Các tổ chức chứng nhận nộp bản tuyên bố chuyển đổi (theo mẫu đính kèm) về Văn phòng CNCLQG.
• 30/04/2027: Văn phòng CNCLQG sẽ dừng các loại hình đánh giá (đánh giá mới, đánh giá lại, đánh giá mở rộng và đánh giá giám sát) cho tổ chức chứng nhận hệ thống quản lý môi trường theo ISO 14001:2015.
• 30/04/2029: Việc công nhận các tổ chức chứng nhận hệ thống quản lý môi trường theo ISO 14001:2015 sẽ hết hiệu lực.

Thời hạn chuyển đổi sang ISO 14001 của từng doanh nghiệp phụ thuộc vào tình trạng chứng nhận và kế hoạch chuyển đổi của tổ chức chứng nhận

✍ Xem thêm: Doanh nghiệp nào phải áp dụng ISO 14001 | Chi tiết 

3. Doanh nghiệp đang áp dụng ISO 14001:2015 cần thay đổi gì?

Không phải mọi doanh nghiệp đều phải thay đổi toàn bộ hệ thống với cùng mức độ giống nhau. Phạm vi cập nhật phụ thuộc vào cách doanh nghiệp đang vận hành hệ thống ISO 14001:2015 và kết quả rà soát khoảng cách. Doanh nghiệp nên ưu tiên kiểm tra các nội dung sau:

• Cập nhật bối cảnh môi trường của doanh nghiệp: Xem xét đầy đủ hơn các điều kiện môi trường có thể ảnh hưởng đến hoạt động, như biến đổi khí hậu, đa dạng sinh học, nguồn tài nguyên và hệ sinh thái.
• Tăng cường vai trò của lãnh đạo: Gắn quản lý môi trường với định hướng chiến lược, hoạt động kinh doanh và quá trình ra quyết định, đồng thời thể hiện rõ hơn trách nhiệm của lãnh đạo đối với kết quả môi trường.
• Cập nhật việc xác định rủi ro và cơ hội: Xem xét lại cách doanh nghiệp nhận diện, đánh giá và xử lý rủi ro, cơ hội liên quan đến môi trường, đặc biệt trong bối cảnh các yếu tố môi trường có thể tác động đến hoạt động và mục tiêu của tổ chức.
• Tăng cường quản lý thay đổi: Hệ thống cần thể hiện rõ cách doanh nghiệp kiểm soát các thay đổi có thể ảnh hưởng đến hệ thống quản lý môi trường, thay vì chỉ tập trung vào việc duy trì các quy trình hiện có.
• Mở rộng góc nhìn đối với chuỗi giá trị: Xem xét tác động môi trường liên quan đến các quá trình, sản phẩm và dịch vụ được cung cấp từ bên ngoài, thay cho cách tiếp cận chủ yếu xoay quanh hoạt động thuê ngoài như trước.
• Chú trọng hơn đến kết quả và hiệu quả môi trường: Các mục tiêu, chỉ tiêu và hoạt động kiểm soát cần hướng đến kết quả có thể đo lường, theo dõi và chứng minh, thay vì chỉ tập trung vào việc duy trì hồ sơ và quy trình.
• Cập nhật hoạt động đánh giá và xem xét hệ thống: Chương trình đánh giá nội bộ và xem xét của lãnh đạo cần được tổ chức theo hướng có cấu trúc và gắn với hiệu quả hoạt động của hệ thống, hỗ trợ việc ra quyết định và cải tiến.
• Điều chỉnh tài liệu và thuật ngữ của hệ thống: Rà soát các quy trình, biểu mẫu, hồ sơ và cách diễn đạt đang sử dụng để phù hợp với yêu cầu và thuật ngữ của ISO 14001:2026

Các hoạt động kiểm soát khía cạnh môi trường cần được thiết lập theo các tiêu chí có thể đo lường và đánh giá

✍ Xem thêm: Phân biệt ISO 14000 và ISO 14001 | 7 tiêu chí so sánh 

4. Hướng dẫn quy trình chuyển đổi sang ISO 14001:2026

Doanh nghiệp có thể tham khảo các bước chuyển đổi sang ISO 14001:2026 như sau:

Lộ trình chuyển đổi sang ISO 14001:2026 bài bản giúp doanh nghiệp chủ động thích ứng với các yêu cầu mới

► Bước 1: Nghiên cứu tiêu chuẩn ISO 14001:2026

• Doanh nghiệp cần tiếp cận phiên bản ISO 14001:2026 và xác định các nội dung khác biệt so với hệ thống đang áp dụng.
• Lãnh đạo, cán bộ quản lý và nhân sự chuyên trách là những người có vai trò quan trọng trong việc đánh giá mức độ ảnh hưởng để chuẩn bị cho quá trình chuyển đổi.

► Bước 2: Thực hiện phân tích khoảng cách (Gap Analysis)

Phân tích khoảng cách là bước quan trọng giúp doanh nghiệp xác định mức độ đáp ứng của hệ thống ISO 14001 hiện tại so với các yêu cầu của ISO 14001:2026, từ đó nhận diện những nội dung cần điều chỉnh và bổ sung trong quá trình chuyển đổi. Doanh nghiệp có thể lập bảng đối chiếu theo từng điều khoản để xác định:

• Nội dung đã đáp ứng;
• Nội dung cần cập nhật, bổ sung, sửa đổi, điều chỉnh;
• Hoạt động cần triển khai thêm.

Kết quả đánh giá này là cơ sở để xây dựng kế hoạch chuyển đổi thay vì sửa đổi hệ thống một cách dàn trải.

► Bước 3: Xây dựng kế hoạch chuyển đổi

• Sau khi xác định các khoảng cách, doanh nghiệp cần xây dựng kế hoạch chuyển đổi phù hợp, trong đó có thể xem xét các nội dung như: hạng mục cần cập nhật; người chịu trách nhiệm; thời hạn hoàn thành; nguồn lực cần thiết; phương thức kiểm tra kết quả...
• Kế hoạch nên được xây dựng phù hợp với chu kỳ chứng nhận và thời điểm đánh giá dự kiến.

► Bước 4: Cập nhật hệ thống quản lý môi trường

Doanh nghiệp tiến hành cập nhật những nội dung cần thiết trong hệ thống, chẳng hạn như:

• Chính sách môi trường;
• Xác định bối cảnh tổ chức;
• Khía cạnh môi trường;
• Rủi ro và cơ hội;
• Nghĩa vụ tuân thủ;
• Mục tiêu môi trường;
• Quy trình kiểm soát vận hành;
• Theo dõi và đo lường;
• Hồ sơ và biểu mẫu liên quan.

Các nội dung cập nhật cần phản ánh cách doanh nghiệp thực sự vận hành hệ thống quản lý môi trường trong thực tế.

► Bước 5: Đào tạo và triển khai

Sau khi hệ thống được cập nhật, doanh nghiệp cần phổ biến rộng rãi những thay đổi cho các bộ phận có liên quan: những yêu cầu nào đã thay đổi; công việc của mình có gì khác trước; cần thực hiện hoặc ghi nhận hồ sơ nào; trách nhiệm của từng bộ phận; cách kiểm soát các vấn đề môi trường phát sinh...

► Bước 6: Đánh giá nội bộ

• Đánh giá nội bộ giúp doanh nghiệp kiểm tra mức độ phù hợp của hệ thống sau khi chuyển đổi.
• Các điểm không phù hợp được phát hiện cần phân tích nguyên nhân và thực hiện hành động khắc phục.

► Bước 7: Xem xét của lãnh đạo

Lãnh đạo cần xem xét hệ thống sau quá trình cập nhật, trong đó đánh giá kết quả thực hiện mục tiêu môi trường, mức độ tuân thủ, nguồn lực, các rủi ro và cơ hội cũng như nhu cầu cải tiến.

► Bước 8: Đánh giá chuyển đổi sang ISO 14001:2026

Doanh nghiệp phối hợp với tổ chức chứng nhận để thực hiện đánh giá chuyển đổi sang ISO 14001:2026 theo kế hoạch đã thống nhất.

Nếu hệ thống đáp ứng các yêu cầu áp dụng và các điểm không phù hợp được xử lý theo quy định của tổ chức chứng nhận, chứng nhận sẽ được cập nhật sang phiên bản 2026 theo quy trình chứng nhận tương ứng.

✍ Xem thêm: Hướng dẫn tích hợp ISO 9001, ISO 14001, ISO 45001 | 3 Nội dung chính

5. FAQ - Câu hỏi thường gặp khi doanh nghiệp chuyển đổi sang ISO 14001:2026

5.1 Chi phí chuyển đổi sang ISO 14001:2026 là bao nhiêu?

Chi phí chuyển đổi không cố định cho mọi doanh nghiệp. Mức phí có thể phụ thuộc vào: quy mô doanh nghiệp, phạm vi chứng nhận, tình trạng hệ thống quản lý hiện tại, khối lượng công việc, thời gian chuyển đổi,..

5.2 Chứng nhận ISO 14001 phiên bản cũ (ISO 14001:2015) đã cấp cho doanh nghiệp sau khi phiên bản ISO 14001:2026 được ban hành còn hiệu lực không?

Giấy chứng nhận ISO 14001:2015 đã cấp cho doanh nghiệp hiện vẫn còn hiệu lực. 

Tuy nhiên, doanh nghiệp cần chủ động rà soát hệ thống và thực hiện chuyển đổi trong thời hạn 3 năm theo lộ trình trước khi kết thúc thời hạn.

5.3 Doanh nghiệp đang áp dụng ISO 14001:2015 có phải xây dựng lại toàn bộ hệ thống không?

Không. ISO 14001:2026 kế thừa nền tảng của phiên bản ISO 14001:2015. Do đó, doanh nghiệp nên rà soát hệ thống hiện tại và cập nhật các nội dung cần thiết thay vì xây dựng lại toàn bộ từ đầu.

Hy vọng những thông tin trên đã giúp Quý khách hàng nắm được lộ trình chuyển đổi từ ISO 14001:2015 sang ISO 14001:2026. Mọi yêu cầu về dịch vụ chứng nhận ISO 14001 và các dịch vụ khác của Vinacontrol CE, Quý khách hàng vui lòng liên hệ Hotline miễn phí 1800.6083, email vnce@vnce.vn hoặc chat ngay với chuyên viên để được hỗ trợ tốt nhất!