Quy trình kiểm định thang máy theo Thông tư 12/2021/TT-BLĐTBXH

Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng và nhu cầu sử dụng thang máy ngày càng phổ biến tại các tòa nhà cao tầng, việc đảm bảo an toàn kỹ thuật cho thang máy trở thành một yêu cầu cấp thiết. Không chỉ giúp bảo vệ tính mạng và sức khỏe người sử dụng, công tác kiểm định còn là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc đối với mọi chủ đầu tư, đơn vị quản lý tòa nhà. Bài viết dưới đây sẽ hệ thống hóa các quy định pháp luật, tiêu chuẩn kỹ thuật cũng như trình tự kiểm định thang máy mới nhất theo Thông tư 12/2021/TT-BLĐTBXH, giúp các đơn vị có liên quan hiểu rõ và thực hiện đúng các bước kiểm định, thời hạn định kỳ, và trách nhiệm pháp lý đi kèm.

1. Quy định pháp lý & tiêu chuẩn áp dụng

Quy trình kiểm định kỹ thuật an toàn thang máy tại Việt Nam được xây dựng dựa trên một hệ thống pháp lý và tiêu chuẩn kỹ thuật chặt chẽ, bao gồm:

• Luật An toàn, vệ sinh lao động số 84/2015/QH13 – ngày 25 tháng 6 năm 2015;
• Nghị định số 44/2016/NĐ-CP – ngày 15 tháng 5 năm 2016, quy định chi tiết một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động;
• Nghị định số 14/2017/NĐ-CP – ngày 17 tháng 2 năm 2017, quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội;
• Thông tư 12/2021/TT-BLĐTBXH — quy định về “Quy trình kiểm định kỹ thuật an toàn thang máy” áp dụng cho kiểm định lần đầu, định kỳ và bất thường;
• QCVN 02:2019/BLĐTBXH – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn lao động đối với thang máy chở người và chở người, hàng;
• QCVN 32:2018/BLĐTBXH – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn đối với thang máy gia đình;
• TCVN 6396-20:2017 (EN 81-20:2014) – Yêu cầu về cấu tạo và lắp đặt thang máy;
• TCVN 6396-50:2017 (EN 81-50:2014) – Yêu cầu về cấu tạo và lắp đặt thang máy;
• TCVN 6396-21:2020 (EN 81-21:2018) – Tiêu chuẩn quốc gia, áp dụng với thang máy được lắp đặt trong công trình hiện hữu không đáp ứng đầy đủ yêu cầu của QCVN 02:2019/BLĐTBXH;
• TCVN 9358:2012 – Lắp đặt thiết bị điện – Yêu cầu về tiếp địa;
• TCVN 7550:2005 (ISO 4344:2004) – Thiết bị điện dùng trong thang máy – Yêu cầu chung;
• TCVN 6904:2001 – Yêu cầu an toàn về cấu tạo và lắp đặt;
• TCVN 6905:2001 – Yêu cầu an toàn về cấu tạo và lắp đặt.

Thang máy bắt buộc phải được kiểm định trước khi đưa vào sử dụng

✍ Xem thêm: Kiểm định thang máy, thang cuốn | Tư vấn thủ tục từ A - Z

2. Quy trình kiểm định thang máy tại Vinacontrol CE

2.1 Điều kiện kiểm định

Khi tiến hành kiểm định phải đảm bảo các điều kiện sau đây:

• Thang máy phải ở trạng thái sẵn sàng đưa vào kiểm định;
• Hồ sơ kỹ thuật của thang máy phải đầy đủ;
• Các yếu tố môi trường, thời tiết đủ điều kiện không làm ảnh hưởng tới kết quả kiểm định;
• Các điều kiện về an toàn vệ sinh lao động phải đáp ứng để vận hành thang máy.

2.2 Quy trình 05 bước kiểm định

Theo quy định chung và thực tiễn: gồm các bước chính sau:

Bước 1: Kiểm tra hồ sơ – lý lịch thang máy

Kiểm định viên tiến hành kiểm tra những tài liệu dưới đây:

• Lý lịch thang máy;
• Giấy chứng nhận hợp quy thang máy;
• Giấy chứng nhận kiểm định, biên bản kiểm định đã cấp trước đó: áp dụng trong kiểm định định kỳ — (nếu có);
• Hồ sơ bảo trì định kỳ;
• Hồ sơ bảo dưỡng, sửa chữa, thay thế linh kiện (nếu có);
• Hồ sơ thiết kế + hoàn công xây dựng giếng thang (đối với thang máy mới hoặc lần kiểm định đầu)

Bước 2: Kiểm tra kỹ thuật bên ngoài

• Đánh giá tính đầy đủ và đồng bộ của toàn bộ thang máy — so sánh thực tế với hồ sơ thiết kế, thông số kỹ thuật, nhãn hiệu theo tiêu chuẩn phù hợp (thang máy điện hoặc thủy lực).
• Kiểm tra từng bộ phận, cụm máy: phát hiện khuyết tật, biến dạng, hư hỏng cơ khí, điện; kiểm tra các chi tiết lắp đặt, vị trí bảng điện, đường dây, thiết bị giới hạn hành trình.
• Kiểm tra khung đối trọng, puli kéo cáp, hệ thống dẫn cáp: bao gồm puli dẫn hướng, puli tải, cố định cáp cabin/đối trọng, bảo vệ cáp, khớp quay, bộ chống trùng cáp.
• Kiểm tra các chi tiết kết cấu, ray dẫn hướng, buồng máy (nếu có), điều kiện an toàn và môi trường xung quanh thang máy.

Thang máy phải đầy đủ, đồng bộ các bộ phận theo thiết kế, khớp với hồ sơ kỹ thuật — không có hư hỏng, biến dạng hay khuyết tật đáng kể.

Bước 3: Kiểm tra – đánh giá chi tiết tình trạng kỹ thuật các bộ phận

Kiểm định viên thực hiện đánh giá đầy đủ các nội dung dưới đây:

• Kiểm tra giếng thang: Kiểm tra thiết bị bắt buộc, môi trường hố thang (đáy hố, chống thấm, thông gió, chiếu sáng), lối thoát hiểm, cửa cứu hộ, không gian an toàn, bảo vệ giếng thang, khoảng cách an toàn cửa — theo các điều khoản tương ứng của QCVN 02:2019.
• Kiểm tra buồng máy và thiết bị trong buồng máy (không áp dụng đối với các thang không có buồng máy): kiểm tra bố trí, khoảng cách an toàn, điều kiện môi trường (nhiệt độ, thông gió, chiếu sáng), lối ra — theo quy định tương ứng.
• Kiểm tra cabin và thiết bị cabin: kiểm tra kích thước cửa cabin, chiều cao cabin, tải trọng, bảng hướng dẫn sử dụng, hệ thống liên lạc khẩn cấp, cửa thoát hiểm nóc cabin, khoảng cách an toàn giữa cabin và đối trọng, thiết bị điện/electronic an toàn (khóa cửa, cảm biến, chống kẹt, giới hạn quá tải, dừng tầng chính xác, chiếu sáng, thông gió…).
• Kiểm tra hệ thống dẫn động, phanh, thiết bị an toàn: bao gồm máy dẫn động, phanh, bộ khống chế vượt tốc, bộ hãm an toàn, cáp thép, đối trọng, puli — kiểm tra tình trạng kỹ thuật, độ bền, khả năng hoạt động, đúng thông số thiết kế.
• Kiểm tra ray dẫn hướng, hệ thống điều khiển, thiết bị cứu hộ và điện trở cách điện/tiếp đất: kiểm tra ray, cabin — đối trọng tương thích; hệ thống điều khiển và công tắc giới hạn; thiết bị cứu hộ thủ công/điện; đo điện trở cách điện, điện trở nối đất đảm bảo tiêu chuẩn an toàn.

Bước 4: Thử vận hành thang máy

• Thử không tải: vận hành cabin vài chu kỳ — theo dõi hoạt động bộ phận, độ ổn định, sự đồng bộ, không có hiện tượng bất thường.
• Thử tải động 100% tải định mức: chở tải chuẩn và vận hành ở vận tốc định mức — kiểm tra dòng điện động cơ, vận tốc cabin, độ chính xác dừng tầng, hoạt động phanh, bộ hãm an toàn, hệ thống van/áp suất (thang thủy lực), đảm bảo đúng thông số kỹ thuật.
• Thử tải động 125% tải định mức: chở quá tải nhẹ (125%) ở tầng cao nhất xuống — kiểm tra phanh, bộ hãm, khả năng kéo, thiết bị chèn/chặn, hệ thống chống trượt/trôi tầng.
• Thử chức năng cứu hộ và thiết bị an toàn: thử cứu hộ bằng tay hoặc điện, van xả, bơm tay, vận hành khi cabin đầy tải; kiểm tra thiết bị báo động, thiết bị hạn chế quá tải, bộ hãm đối trọng, bộ giảm chấn, van/áp suất (thang thủy lực), bảo đảm thiết bị hoạt động an toàn khi khẩn cấp hoặc quá tải.

Bước 5: Xử lý kết quả kiểm định & cấp giấy chứng nhận

• Lập biên bản kiểm định theo mẫu quy định kèm theo quy trình – biên bản phải có đầy đủ thông tin: đơn vị kiểm định, kiểm định viên, người đại diện chủ sở hữu, kết quả kiểm định chi tiết;
• Dán tem kiểm định: Tem phải được dán ở vị trí dễ quan sát;
• Cấp giấy chứng nhận kết quả kiểm định thang máy đã đạt chuẩn. Đối với các thang máy không đạt yêu cầu bắt buộc tổ chức phải ghi rõ các hạng mục vi phạm, yêu cầu khắc phục — chủ sở hữu phải sửa chữa/phương án khắc phục trước khi đưa vào sử dụng; biên bản kiểm định + thông báo gửi cơ quan quản lý địa phương theo quy định.

✍ Xem thêm: Kiểm định thang máy trong tuabin gió | Cần tuân thủ những quy định nào?

4. Thời hạn kiểm định thang máy

Thời hạn kiểm định kỹ thuật an toàn định kỳ đối với thang máy được lắp đặt tại các công trình có mật độ sử dụng cao như:

• Đối với các chung cư, tòa nhà văn phòng, trung tâm thương mại, bệnh viện, khách sạn, nhà máy sản xuất, khu vực công cộng là hai (02) năm một lần.
• Đối với các thang máy được lắp đặt tại những công trình không thuộc nhóm công trình nêu trêm, thời hạn kiểm định kỹ thuật an toàn định kỳ được quy định là ba (03) năm một lần.
• Trong trường hợp thang máy đã được đưa vào sử dụng từ trên 15 năm trở lên, chu kỳ kiểm định kỹ thuật an toàn định kỳ sẽ được rút ngắn còn một (01) năm một lần, nhằm bảo đảm an toàn do thiết bị đã lão hóa theo thời gian.

Lưu ý: Kiểm định viên có quyền điều chỉnh thời hạn kiểm định ngắn hơn so với quy định nếu đánh giá thực tế cho thấy thiết bị có nguy cơ mất an toàn. Việc rút ngắn thời hạn kiểm định phải được thống nhất với tổ chức, cá nhân sở hữu hoặc quản lý thang máy, đồng thời kiểm định viên phải ghi rõ lý do rút ngắn trong biên bản kiểm định để đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm.

Tuỳ thuộc vào môi trường lắp cũng như tuổi thọ thang máy mà chu kì kiểm định mỗi thang lại khác nhau

✍ Xem thêm: Công tác bảo trì thang máy | Thời hạn bảo trì thang máy 

5. FAQ – Câu hỏi thường gặp về kiểm định thang máy

5.1 Thang máy mới có phải kiểm định không?

Có. Mọi thang máy trước khi đưa vào sử dụng lần đầu bắt buộc phải được kiểm định lần đầu và được cấp giấy chứng nhận kiểm định kỹ thuật an toàn.

5.2 Thang máy đang hoạt động bình thường, nhưng hồ sơ lý lịch bị thất lạc — có được kiểm định định kỳ không?

Không. Theo Thông tư 12/2021/TT-BLĐTBXH, kiểm định viên phải kiểm tra lý lịch thang máy, giấy chứng nhận hợp quy, biên bản kiểm định trước đó. Nếu thiếu hồ sơ gốc, phải lập lại hoặc bổ sung hợp lệ trước khi kiểm định.

5.3 Khi kiểm định bất thường do sửa chữa lớn, có cần hồ sơ bổ sung không?

Có. Kiểm định bất thường vẫn yêu cầu hồ sơ thiết bị, hồ sơ thay thế linh kiện, sửa chữa. Không chỉ kiểm tra thực tế mà còn phải có căn cứ pháp lý để đánh giá.

5.4 Nếu không kiểm định thang máy có bị xử phạt không?

Mức xử phạt đối với hành vi không kiểm định thang máy trước khi đưa vào sử dụng hoặc không kiểm định định kỳ thang máy trong quá trình sử dụng được quy định tại khoản 4 Điều 24 Nghị định 12/2022/NĐ-CP ngày 17 tháng 01 năm 2022 của Chính Phủ như sau:

• Phạt từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với vi phạm từ 01 đến 03 máy, thiết bị, vật tư;
• Phạt từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với vi phạm từ 04 đến 10 máy, thiết bị, vật tư;
• Phạt từ 50.000.000 đồng đến 75.000.000 đồng đối với vi phạm từ 11 đến 20 máy, thiết bị, vật tư;
• Phạt 75.000.000 đồng đối với vi phạm từ 21 máy, thiết bị, vật tư trở lên.

Không kiểm định thang máy có thể bị xử phạt đến hơn 75 triệu đồng

5.5 Tiêu chí lựa chọn tổ chức kiểm định thang máy là gì?

Tổ chức kiểm định phải đáp ứng các yêu cầu sau:

• Đủ điều kiện hoạt động: Chỉ những tổ chức, doanh nghiệp được BLĐTBXH cấp phép;
• Có đầy đủ năng lực và thiết bị: Tổ chức kiểm định phải có đầy đủ thiết bị, dụng cụ kiểm tra theo yêu cầu của quy trình kiểm định và có phương án đảm bảo an toàn trong qúa trình kiểm định;
• Có đầy đủ trang thiết bị, cơ sở vật chất, thiết bị thử nghiệm;
• Kiểm định viên có chứng chỉ: các kiểm định viên phải có chứng chỉ kiểm định còn hiệu lực.

Quý khách hàng nên lựa chọn Vinacontrol CE - Tổ chức kiểm định kỹ thuật an toàn lao động đã được Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội cấp phép, đáp ứng đầy đủ các tiêu chí theo Nghị định 44/2016/NĐ-CP và Thông tư 12/2021/TT-BLĐTBXH, bao gồm:

• Đội ngũ kiểm định viên có chứng chỉ hành nghề, kinh nghiệm lâu năm.
• Hệ thống quản lý chất lượng ISO/IEC 17020, đảm bảo tính chính xác và khách quan.
• Trang thiết bị kiểm định hiện đại, đáp ứng đầy đủ các bài kiểm thử theo QCVN và TCVN.

Vinacontrol CE là đối tác tin cậy của nhiều chủ đầu tư, ban quản lý tòa nhà, khách sạn, khu thương mại lớn trên toàn quốc. Việc kiểm định kỹ thuật an toàn thang máy không chỉ là một bước tuân thủ quy định pháp luật, mà còn là yếu tố sống còn trong công tác đảm bảo an toàn vận hành, phòng tránh các sự cố có thể gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản. Chủ đầu tư, đơn vị quản lý tòa nhà cần chủ động thực hiện kiểm định đúng thời hạn, hợp tác với đơn vị kiểm định được cấp phép, duy trì hồ sơ kỹ thuật, bảo trì, sửa chữa đầy đủ, thực hiện các biện pháp bảo dưỡng định kỳ theo khuyến nghị. Việc chủ động và nghiêm túc trong kiểm định sẽ không chỉ giúp hệ thống thang máy vận hành bền bỉ, ổn định, mà còn tạo dựng sự an tâm, tin tưởng cho người sử dụng – đặc biệt tại các công trình đông dân cư và công cộng.

Hãy liên hệ với Vinacontrol CE để được hỗ trợ dịch vụ kiểm định thang máy tốt nhất!

Thông tin liên hệ: Công ty CP Chứng nhận và Kiểm định Vinacontrol

• Trụ sở Hà Nội: số 41 Nguyễn Thượng Hiền - phường Hai Bà Trưng - TP. Hà Nội
• Chi nhánh Đà Nẵng: 66 Lô A6-A8 đường 30 tháng 4 – phường Hoa Cường - TP. Đà Nẵng.
• Chi nhánh Hồ Chí Minh: 435 Hoàng Văn Thụ - phường Tân Sơn Nhất - TP. Hồ Chí Minh
• Hotline: 1800.6083 Email: vnce@vnce.vn