Những vấn đề nguy hại sức khỏe từ máy chụp X-Quang

Những vấn đề nguy hại sức khỏe từ máy chụp X-Quang

Máy chụp X–Quang có ảnh hưởng đến sức khỏe không là câu hỏi được nhiều người quan tâm bởi có nhiều thông tin về khả năng gây hại của việc chụp X–Quang với cơ thể con người, đặc biệt là với thai nhi.

Máy chụp X–Quang sử dụng ứng dụng của tia X vào trong chẩn đoán hình ảnh. Tia X hay X–Quang là một dạng của sóng điện từ, có bức xạ năng lượng cao, có khả năng xuyên qua các tế bào mô cực mạnh và là một loại tia có hại tới sức khỏe con người. Trong những trường hợp cần thiết, bác sĩ có thể yêu cầu bệnh nhân chụp phim X-Quang kiểm tra. Phim X-Quang giúp cho bác sĩ phát hiện bất thường mà với cách khám bệnh thông thường không nhìn thấy được và chẩn đoán bệnh. Ngoài ra phim X-Quang còn giúp thấy được những dấu hiệu sớm của bệnh để tiến hành điều trị trước khi bệnh nặng.

Máy chụp X Quang

Bên cạnh những ứng dụng của việc chụp X-Quang trong y tế, tia X rất độc hại. Nếu chụp X-Quang không được tiến hành trong điều kiện an toàn, phòng chụp, thiết bị chụp X-Quang không đạt tiêu chuẩn an toàn thì rất nguy hiểm đối với người bệnh. Với máy chụp X-Quang không đạt chuẩn, sự nhiễm xạ không chỉ nguy hiểm trực tiếp với bệnh nhân, mà chất bài tiết của những người vừa chụp X-Quang còn gây tác hại rất lớn đối với những người xung quanh.

Mỗi năm ở nước ta có hàng ngàn người bị ung thư do nhiễm xạ. Tổn thương khi bị nhiễm xạ biểu hiện ở nhiều cơ quan như: tủy xương ngừng hoạt động; máu nhiễm độc; da phát ban đỏ, viêm da, sạm da; giảm sức đề kháng; gây ung thư, vô sinh… Đặc biệt, phụ nữ mang thai chụp X-Quang là hết sức nguy hiểm đối với thai nhi. Nguy cơ với từng giai đoạn thai nghén có thể gây xảy thai, dị tật hoặc ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương của bào thai. Trong trường hợp bất khả kháng phải chụp X-Quang khi mang bầu, hãy tham khảo các ý kiến của bác sĩ cũng như làm các xét nghiệm, siêu âm thai cần thiết để theo dõi sức khỏe của mẹ và thai nhi.

Việc để mất an toàn bức xạ sẽ gây tác dụng xấu đối với sức khỏe con người, tuy nhiên chưa có khẳng định nào về mức độ, xác suất bị ung thư,… nhất là đối với máy chụp X-Quang vì đây là mức liều bức xạ thấp. Những trường hợp chụp X-Quang quá nhiều gây tổn hại đến các tổ chức cơ thể, ảnh hưởng chức năng sinh lý, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng. Tia X có thể làm tổn thương tế bào, tổn thương thứ cấp, tổn thương phôi bào, tổn thương tác hại di truyền, ung thư,… do đó nếu không thể tránh được tia phóng xạ, phải sử dụng màn chắn tia hoặc màng hấp thụ. Đóng kín ngõ ra của tia bằng vật hấp thụ phóng xạ tại bóng đèn. Tấm lọc tia phải có bề dày ít nhất từ 1 -2 mm nhôm đặt ở cửa sổ đầu đèn. Điều khiển chống tia để tránh bộ phận sinh dục và dùng tấm chắn cao su bảo vệ bộ phận sinh dục khi chụp X-Quang vùng bụng và vùng ngực của bệnh nhân. Tường, cửa của phòng chụp X-Quang phải tráng bằng bằng barit hoặc ốp chì, kính chì đảm bảo tia X không thoát ra ngoài. Chỉ nên chụp X-Quang khi thực sự cần thiết và đó là yêu cầu của bác sĩ. Kỹ thuật viên sử dụng máy X-Quang cần mặc đồ bảo hộ, chuẩn bị thật kĩ cho bệnh nhân trước khi tiến hành chụp. Đặc biệt, để đảm bảo an toàn cho tiến hành chụp X-Quang, máy chụp X-Quang cần đảm bảo điều kiện tiêu chuẩn an toàn và được kiểm định định kỳ.

Nhận thức được tầm quan trọng của việc kiểm tra, kiểm định kỹ thuật an toàn thiết bị y tế máy chụp X-Quang, công ty CP Chứng nhận và Kiểm định Vinacontrol (Vinacontrol CE) rất quan tâm và đầu tư phục vụ kiểm tra, kiểm định thiết bị bức xạ, kiểm xạ trong y tế. Ngày 24/10/2017, Cục An toàn Bức xạ và hạt nhân đã cấp quyết định công nhận năng lực và quyền hạn hoặt động trong lĩnh vực hỗ trợ ứng dụng năng lượng nguyên tử cho Vinacontrol CE. Theo quyết định này, Viancontrol CE có chức năng kiểm định các thiết bị y tế, kiểm định các thiết bị X-Quang chẩn đoán y tế như: Thiết bị X-Quang tổng hợp, Thiết bị X-Quang tăng sáng truyền hình, Thiết bị chụp cắt lớp vi tính CT-Scanner, Kiểm xạ (đối với bức xạ tia X và tia Gamma).

Căn cứ vào Thông tư 28/2015/TT-BKHCN ngày 30/12/2105 của Bộ Khoa học và Công nghệ, căn cứ và Quy chuẩn Kỹ thuật quốc gia QCVN 11:2015/BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ, để kiểm soát chất lượng thiết bị máy chụp X-Quang chẩn đoán y tế, mức độ an toàn khi sử dụng, Vinacontrol CE tiến hành kiểm định đánh giá các chỉ tiêu: Kiểm tra ngoại quan; Kiểm tra điện áp đỉnh kVp về độ chính xác, độ lặp lại; Kiểm tra độ chính xác thời gian phát tia X; Kiểm tra độ lặp lại nhiều lối ra, độ tuyến tính liều lối ra; Kiểm tra kích thước tiêu điểm hiệu dụng của bóng X-Quang; Kiểm tra độ chuẩn trực của chùm tia X; Kiểm tra độ trùng khít giữa trường sáng và trường xạ; Kiểm tra lọc chùm tia sơ cấp.

Theo quy định trước đây, thời hạn kiểm tra, kiểm định thiết bị bức xạ và kiểm xạ là một năm một lần, nhưng bắt đầu từ ngày 25/7/2017, Thông tư liên tịch số 13/2014/TTLT-BKHCN-BYT ngày 09/6/2014 có hiệu lực quy định

  • Định kỳ một năm một lần đối với thiết bị xạ trị, thiết bị chụp cắt lớp vi tính CT-Scanner, thiết bị X-Quang tăng sáng truyền hình.
  • Định kỳ hai năm một lần đối với các thiết bị X-Quang chẩn đoán y tế khác
  • Kiểm xạ một năm một lần.

Thực hiện việc kiểm tra, kiểm định thiết bị bức xạ được tiến hành trước khi đưa vào sử dụng lần đầu tiên, định kỳ theo quy định, sau khi lắp đặt hoặc sửa chữa thiết bị.

Vinacontrol CE là đơn vị đầu tiên có năng lực kiểm định thiết bị y tế toàn diện nhất, tạo điều kiện cho các đơn vị sử dụng thiết bị y tế được kiểm định nhanh chóng chính xác. Vinacontrol CE được chỉ định kiểm định các thiết bị y tế sau:

  • Thiết bị X-Quang tổng hợp;
  • Thiết bị X-Quang tăng sáng truyền hình;
  • Thiết bị chụp cắt lớp vi tính CT-Scanner;
  • Máy siêu âm;
  • Kiểm xạ (đối với bức xạ tia X và tia Gamma);
  • Thiết bị đo điện tim;
  • Thiêt bị đo điện não;
  • Huyết áp kế;
  • Máy theo dõi bệnh nhân;
  • Máy theo dõi thở;
  • Máy phá rung tim, tạo nhịp và sốc tim;
  • Bơm tiêm điện;
  • Lồng ấp trẻ sơ sinh;
  • Dao mổ điện;
  • Bình khí;
  • Hệ thống khí Y tế;
  • Nồi hấp tiệt trùng.

Vinacontrol CE sẽ tiếp tục nỗ lực không ngừng nghiên cứu, trao đổi kinh nghiệm những phương pháp mới nhất trong kiểm tra, kiểm định thiết bị bức xạ và kiểm xạ trong y tế và các ngành khác để ngày càng nâng cao chất lượng phục vụ Quý khách hàng, giúp các đơn vị quản lý thiết bị, sử dụng hiệu quả và an toàn./.