Chưa quản lý được chặt chẽ thiết bị X-Quang tại cơ sở y tế

Chưa quản lý được chặt chẽ thiết bị X-Quang tại cơ sở y tế

Máy X-Quang trong chẩn đoán y tế là loại thiết bị bức xạ nguy hiểm với cộng đồng nếu không đảm bảo an toàn. Tuy vậy, quy định về đảm bảo an toàn bức xạ khi sử dụng thiết bị X-Quang trong y tế lâu nay liệu đã được quan tâm đúng mức?

Một số cơ sở y tế vẫn sử dụng máy X-Quang quá cũ. Đây là nguyên nhân dẫn đến tình trạng một số phòng khám chữa bệnh sử dụng thiết bị này không xin phép, nhiều cơ sở không đủ tiêu chuẩn nhưng vẫn tiến hành chiếu chụp cho bệnh nhân,… gây nguy hiểm với nhân viên  tế, người bệnh và môi trường. Thậm chí, nhiều cơ sở hoạt động không có giấy phép, sử dụng giấy phép đã hết hạn, để lọt tia bức xạ quá mức giới hạn cho phép, vi phạm điều kiện quy định trong giấy phép…

Không thể coi thường!

Hiện nay, các chỉ tiêu an toàn bức xạ của các phòng chụp X-Quang như diện tích phòng đặt máy chụp, tường trát barit, cửa chắn chì, buồng điều khiển, kính chì ô quan sát, chất lượng máy chụp X-Quang cũng như phương tiện phòng hộ cá nhân đều không đạt tiêu chuẩn ở nhiều cơ sở từ tuyến Trung ương đến tuyến quận, huyện.

Tình trạng nhiễm xạ khu vực ngoài phòng chiếu chụp X-Quang ở nhiều nơi có liều suất cao và nhiều chỗ vượt quá mức cho phép nhiều lần, thường là ở cửa ra vào và cửa sổ. Khi Vinacontrol CE khảo sát hiện trường phòng chụp X-Quang, có vị trí, liều suất nhiễm xạ cao gấp 40 lần và khi chiếu thẳng gấp 500 lần cho phép. Tại khu vực làm việc cỉa phòng X-Quang có nhiều nơi phòng bức xạ vượt mức cho phép, thậm chí có nơi bệnh nhân phải ngồi chờ trong phòng máy với điều kiện như vậy.

Hiện nay, vẫn còn rất nhiều cơ sở y tế sử dụng máy chụp X-Quang cũ, thậm chí có những máy với tuổi thọ 30-40 năm. Theo các chuyên gia y tế, để tia X-Quang không gây hại cho người bệnh và phát tán ra môi trường bên ngoài, cần kiểm soát liều lượng tia cho từng trường hợp chụp, tránh liều tia dư không cần thiết, gây hại cho người bệnh.

Hơn nữa, máy X-Quang dù mới hay cũ cũng cần phải kiểm định kỹ thuật an toàn trước khi đưa vào sử dụng và kiểm định định kỳ trong quá trình sử dụng. Thiết kế phòng chụp phải đảm bảo, không để tia phóng xạ phát tán ra môi trường. Đối với máy chụp X-Quang thế hệ cũ, cần khắc phục để giảm bớt lượng tia thứ cấp không mong muốn bằng cách thay bóng đèn và gắn thêm bộ lưới lọc để giảm tác hại cho người bệnh.

Máy chụp X-Quang trong chẩn đoán y tế là loại thiết bị bức xạ mang tính nguy hiểm thấp so với nguồn phóng xạ vì mức độ ảnh hưởng chỉ mang tính cục bộ, nhất thời, dễ dàng quản lý và khắc phục nếu xảy ra sự cố về thiết bị. Máy chụp X-Quang tuân thủ kiểm tra, kiểm định trước khi đưa vào sử dụng, kiểm định định kỳ trong quá trình sử dụng sẽ đảm bảo an toàn cho người dùng thiết bị. Máy chụp X-Quang là thiết bị y tế nằm trong danh mục bắt buộc kiểm định được quy định tại Thông tư 28/2015/TT-BKHCN ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với thiết bị X-Quang tổng hợp dùng trong y tế.

Một vài lưu ý khi sử dụng máy chụp X-Quang

Khi sử dụng  máy chụp X-Quang phải tuân thủ theo các yêu cầu quy định để đảm bảo an toàn bức xạ cho người bệnh và y bác sĩ. Mỗi người không nên chụp X-Quang quá 3 - 5 lần một năm. Chỉ khi nào có bệnh hoặc nghi ngờ có bệnh hãy chụp X-Quang. Tia bức xạ chiếu vào cơ thể sau một thời gian sẽ chuyển hóa và đào thải ra ngoài da, nước tiểu, mồ hôi… Giữ an toàn cho người bệnh và người nhà bệnh nhân khi chụp X-Quang, như:

  • Không để một người giúp bệnh nhân ở lâu trong phòng chụp
  • Tránh việc chụp chiếu không cần thiết
  • Che chắn các cơ quan nhạy cảm trên cơ thể như ngực, bộ phận sinh dục, than nhi…
  • Giữ khoảng cách từ ống tia phát đến bệnh nhân là 2m nếu là thiết bị X-Quang di động
  • Nếu không có bình phong bảo vệ, cần đeo yếm chì khi chụp.

Máy chụp càng cũ thì khả năng chiếu xạ càng không tập trung, nguy cơ nhiễm xạ càng lớn. Vì thế nên chọn những nơi chụp có thết bị mới, đảm bảo chất lượng và đã được kiểm định kỹ thuật an toàn thiết bị máy chụp X-Quang bởi tổ chức kiểm định uy tín.